Μια Κυριακή του Μάρτη

Μια Κυριακή του Μάρτη

και μια Σαρακοστή

εσύ 'σουν στο κατάρτι

κι εγώ στην κουπαστή.

Κρατούσαμε το δάκρυ

στα ματοτσίνορα,

για μας δεν είχαν άκρη

της γης τα σύνορα.

Δε σου 'στειλα το μήλο

και σ’ έχασα από φίλο,

μα μ’ ένα πορτοκάλι

AΠΟ ΤΟ ΔΙΣΚΟ " ΚΟΚΚΙΝΗ ΚΛΩΣΤΗ "  

ΣΕ ΜΟΥΣΙΚΗ ΛΟΥΚΙΑΝΟΥ ΚΗΛΑΗΔΟΝΗ

 ΚΑΙ ΣΤΙΧΟΥΣ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΝΙΚΟΥ ΓΚΑΤΣΟΥ 

ΠΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ ΤΟ 1972

Οι ήρωες

Λέανδρος, Νίκος Εγγονόπουλος

Οι ήρωες είναι πάντα ευγενικοί.

Γεννιούνται μ’ ένα χρυσαφένιο χρώμα,

μ’ όνειρα που τους τα φτιάχνει η συννεφιά,

μ’ ελπίδες που φυτρώσαν μέσ’ στο χώμα...

Οι ήρωες δεν έχουν μυστικά.

Δεν ταξιδεύουνε ποτέ σε ξένα μέρη.

Γίνοντ’ αγάλματα ψυχρά, μα εθνικά

κι έχουν για συντροφιά τους ένα περιστέρι...

Οι ήρωες είναι πάντα ευγενικοί.

Κάνουν πως, τάχα, λεπτομέρειες δε θυμούνται...

Κι όταν η νύχτα τούς σκεπάζει με σιωπή,

πετάν’ το θρύλο στα πουλιά κι αποκοιμιούνται...

Νίκος Γκάτσος

Νίκος Γκάτσος - Ο ποιητής της "Αμοργού"

Ο Νίκος Γκάτσος γεννήθηκε στις 30 Απριλίου του 1911

στα Χάνια Φραγκόβρυσης (κάτω Ασέα) της Αρκαδίας

όπου και τελείωσε το Δημοτικό Σχολείο.

Ποιητής, στιχουργός, αρθρογράφος,

μεταφραστής και ραδιοσκηνοθέτης.  

Αφού τελείωσε το Γυμνάσιο στην Τρίπολη

βρέθηκε στην Αθήνα όπου φοίτησε

στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Είχε ήδη μελετήσει Παλαμά, Σολωμό, δημοτικό τραγούδι

αλλά και τις νεωτεριστικές τάσεις στην ευρωπαϊκή ποίηση.

Στην Αθήνα ήρθε σε επαφή

με τους λογοτεχνικούς κύκλους της εποχής

και δημοσίευσε τα πρώτα του ποιήματα.

Το 1943 κυκλοφόρησε

την ποιητική του σύνθεση «Αμοργός»,

ένα υπερρεαλιστικό κομψοτέχνημα

που αν και κατακρεουργήθηκε στα 1943

υμνήθηκε λίγα χρόνια αργότερα

και εκδόθηκε σε 308 αντίτυπα

από τις Εκδόσεις Αετός,

για να επανεκδοθεί από τα 1963

και ύστερα από τις Εκδόσεις Πατάκης.

 Λέγεται ότι το μεγάλης έκτασης ποίημα 

γράφτηκε σε μία μόλις νύχτα 

με το σύστημα της «αυτόματης γραφής»,

 που χρησιμοποιούν οι σουρεαλιστές δημιουργοί. 

Δια στόματος του Μάνου Χατζιδάκι 

η Αμοργός αποτελεί 

«μνημειώδες έργο 

του νεοελληνικού ποιητικού λόγου 

επειδή περιέχει βαθύτατα 

την ελληνική παράδοση, 

δεν την εκμεταλλεύεται, 

ενώ συγχρόνως περιέχει

όλη την ευρωπαϊκή θητεία 

του Μεσοπολέμου».

Από τότε έως τον θάνατό του,

ο Γκάτσος δημοσίευσε μόνο τρία ποιήματα:

 «Ελεγείο» (1946),

«Ο Ιππότης και ο θάνατος» (1947)

και το «Τραγούδι του παλιού καιρού» (1963). 

Νίκος Γκάτσος, Μάνος Χατζιδάκις, Μίκης Θεοδωράκης

Ασχολήθηκε κυρίως με μεταφράσεις 

αλλά και με τη συγγραφή στίχων

 μέσω των οποίων χάρισε στην ελληνική μουσική

 αξέχαστα τραγούδια.

Το τραγούδι του «Πάει ο καιρός»,

 απαγορεύτηκε από τη δικτατορία.

 «Πάει ο καιρός πάει ο καιρός

που ήταν ο κόσμος δροσερός

και καθ' αυγή ξεκινούσε μια πληγή

για να ποτίσει όλη τη γη...» 

 

Μετά την πτώση της, το 1974,

ο ποιητής έγραψε:

«Ήρθε ο καιρός, ήρθε ο καιρός

πάνου στου κόσμου την πληγή

 ήρθε ο καιρός, ήρθε ο καιρός

να ξαναχτίσετε τη γη...» 

"Ο Γκάτσος επηρέασε εμένα και όχι εγώ τον Γκάτσο. 

Εγώ ήμουν ο μαθητής. 

Είχα την τύχη να εισπράξω πολύτιμα μαθήματα, 

ιδίως σε μια περίοδο, μετά την απελευθέρωση, 

που οι συνομίλικοί του φίλοι έφυγαν στην Ευρώπη 

και οι δικοί μου πάλι το ίδιο, 

και μείναμε οι δυο μας στο πατάρι 

του "Λουμίδη" ή του  "Πικαντίλλυ" να μιλάμε...

Τον θεωρώ τον πιο σημαντικό άνθρωπο 

που γνώρισα στη ζωή μου, μετά τη μητέρα μου" 

(Μάνος Χατζιδάκις).

 

Ο Ν. Γκάτσος πέθανε στις 12 Μαϊου 1992

και τάφηκε στην Ασέα.

Θα μείνει για πάντα σαν ο κατ' εξοχήν εκφραστής

 του ελληνικού ποιητικού υπερρεαλισμού

και μια εξέχουσα μορφή

του ελληνικού ποιοτικού τραγουδιού.

 Γράμμα στον κύριο Νίκο Γκάτσο

  

Μουσική-στίχοι: Γιώργος Ανδρέου
Τραγούδι: Τάνια Τσανακλίδου

Εμένα φίλε με λένε Καραγκιόζη - Ευγένιος Σπαθάρης

Ο Καραγκιόζης και ο …Τέως

σύνθεση: Σταύρος Ξαρχάκος

στίχοι: Νίκος Γκάτσος

Εμένα φίλε με λένε Καραγκιόζη
Παντού κερδίζω κι ας μη κρατάω κόζι
Κι αν κάνω κουτσουκέλες κάπου κάπου
Το  ’χω στο αίμα μου πάππου προς πάππου

 

Γεια σου μάνα μου Ελλάς
Είμαι κλεφτοφουκαράς
Μα δεν μοιάζω με τους άλλους
Τους τρανούς και τους μεγάλους
Πού ’χουνε μακρύ το χέρι
Και κρατάνε και μαχαίρι

Ούτε μοιάζω με τον μάγκα
Που όταν ξέμεινε από φράγκα
Σήκωσε όλο το Τατόι
Να πουλάει και να τρώει

Εμένα φίλε με λένε Καραγκιόζη
Δεν με τρομάζουνε μασόνοι και μαφιόζοι
Φοβάμαι μόνο κάθε πολιτσμάνο
Μη με γραπώσει στην κουτσουκέλα επάνω

Γεια σου μάνα μου Ελλάς
Είμαι κλεφτοφουκαράς
Μα δεν έχω νταραβέρια
Με της τράκας τα ξεφτέρια
Πού ΄χουν υπουργούς μαζί τους
Και το κράτος μαγαζί τους

Μένω πάντα τελευταίος
Μα δεν μοιάζω με τον Τέως
Που του είπαν τα χρυσά μου
Ό, τι θες εσύ πασά μου

Ευγένιος Σπαθάρης 

Ο Ευγένιος Σπαθάρης γεννήθηκε στην Κηφισιά, 

το 1924, μέσα στην τέχνη του πατέρα του.
Από μικρός έδειξε ότι ήταν ένα ανήσυχο, 

ερευνητικό πνεύμα αλλά και ένα πολύπλευρο ταλέντο.
Όταν οι άσχημες συνθήκες της γερμανικής κατοχής ήταν πλέον βέβαιο ότι δεν θα του επέτρεπαν να ακολουθήσει τον τομέα της αρχιτεκτονικής, που επίσης αγαπούσε, αφιερώθηκε με ιδιαίτερο ζήλο στο θέατρο σκιών.

Εργογραφία
Πρόσφατες εκδόσεις (πηγή: ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ):

Εεε, κολλητήρια! Παίζουμε;. Αθήνα, Ακρίτας, 2006. Σελ.: 84.

Τα παιδικά μου χρόνια. Αθήνα, Καστανιώτη, 2003. Σελ.: 252.

Ο καραγκιόζης και το μαγεμένο τσίρκο. Αθήνα, Ακρίτας, 1998.

Ο Καραγκιόζης πλοίαρχος. Αθήνα, Ακρίτας, 1998. Σελ.: 15.

Ο Καραγκιόζης προφήτης. Αθήνα, Ακρίτας, 1998. Σελ.: 15.

Ο καραγκιόζης ψαράς. Αθήνα, Ακρίτας, 1998. Σελ.: 15.

Καραγκιόζης 1. Αθήνα, Μόκας Ε. - Μορφωτική,

Καραγκιόζης 2. Αθήνα, Μόκας Ε. - Μορφωτική,

Καραγκιόζης 3. Αθήνα, Μόκας Ε. - Μορφωτική,

Καραγκιόζης 4. Αθήνα, Μόκας Ε. - Μορφωτική,

Ο γιατρός. Η κολοκυθιά. Αθήνα, Μόκας Ε. - Μορφωτική,

Ο γραμματικός. Η πεντάμορφη. Αθήνα, Μόκας Ε. - Μορφωτική,

Ο καφετζής. Τα αινίγματα. Αθήνα, Μόκας Ε. - Μορφωτική,

Το πιθάρι. Ο θυρωρός. Αθήνα, Μόκας Ε. - Μορφωτική,

Γεια σου χαρά σου Βενετιά - Νίκος Γκάτσος

Γεια σου χαρά σου Βενετιά
πήρα τους δρόμους του νοτιά
και τραγουδώ στην κουπαστή
σ' όλο τον κόσμο ν' ακουστεί

Φύσα αεράκι φύσα με
μη χαμηλώνεις ίσαμε
να δω γαλάζια εκκλησιά
Τσιρίγο και Μονεμβασιά

Γεια σου χαρά σου Βενετιά
βγήκα σε θάλασσα πλατιά
κι απ' το κατάρτι το ψηλό
τον άνεμο παρακαλώ

Φύσα αεράκι φύσα με
μη χαμηλώνεις ίσαμε
να δω στην Κρήτη μια κορφή
που έχω μανούλα κι αδελφή

Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος